
Fidye yazılımı saldırısında ilk saatler kaybı belirler. Panikle yapılan yeniden kurulumlar kanıtı yok eder, yanlış geri dönüş saldırganın arka kapısını geri getirir, koordinasyonsuz iletişim ise müşteri ve çalışan tarafında ikinci bir krize yol açar. Aşağıdaki plan, sahada uyguladığımız sırayı verir; kritik olan adımların içeriği kadar sıralamasıdır.
Önce kim karar verir
Saldırı anında en büyük gecikme teknik değil, yetki kaynaklıdır. Sistemleri ağdan ayırma, üretimi durdurma ve dışarıya açıklama yapma yetkisinin kimde olduğu önceden yazılı olmalıdır. Kriz ekibi en az şu rollerden oluşur: BT sorumlusu, üst yönetim temsilcisi, hukuk, İK ve iletişim. Haberleşme kanalı da ayrı olmalıdır; kurum e-postası ve Teams ele geçirilmiş olabilir.
0–4 saat: durdur ve izole et
- Etkilenen sistemleri kapatmayın, ağdan ayırın (switch portu/VLAN); bellekteki kanıt korunur.
- Yedekleme sunucusu ve depoyu derhal ağdan koparın; immutable depo varsa erişimi kilitleyin.
- Tüm yönetici ve servis hesaplarının parolalarını değiştirin, VPN/uzak erişimi kapatın.
- Olay kaydı tutmaya başlayın: saat, ekran görüntüsü, fidye notu, etkilenen sistem listesi.
4–24 saat: kapsamı belirle
- EDR/SIEM kayıtlarından ilk giriş noktasını (oltalama, VPN, RDP) ve yayılma yolunu çıkarın.
- Yedeklerin bütünlüğünü doğrulayın; son temiz kurtarma noktasını belirleyin.
- KVKK: kişisel veri etkilendiyse 72 saat içinde Kurul'a bildirim yükümlülüğü; hukuk ekibiyle koordinasyon.
- Fidye ödemesi: önerilmez; ödeyenlerin önemli kısmı veriye tam erişemez ve tekrar hedef olur.
Bu aşamada sık yapılan hata, kapsamı yalnız şifrelenen sistemlerle sınırlı saymaktır. Fidye yazılımı genellikle son adımdır; öncesinde veri dışarı sızdırılmış olabilir. Giden trafik kayıtlarını da inceleyin, çünkü sızma varsa bildirim ve müşteri iletişimi tamamen değişir.
24–72 saat: temiz ortamda geri dön
- Önce kimlik altyapısı (AD) temiz kaynaktan; ele geçirilmiş DC'yi yedekten döndürmeyin, yeniden kurun.
- Sunucuları temiz imajla kurup verileri yedekten alın; EDR kurulu olmadan hiçbir sistem ağa dönmesin.
- Kademeli açılış: kritik iş uygulamaları → dosya → geri kalanlar.
Geri dönüş sırasını iş tarafı belirlemelidir. Hangi uygulama durduğunda para akışı durur, hangi sistem bir gün beklerse sorun olmaz? Bu liste kriz anında değil, öncesinde çıkarılır; yoksa herkes kendi sistemini öncelikli ilan eder.
İletişim
Çalışanlara ne olduğunu ve ne yapmamaları gerektiğini erken söyleyin; bilgi boşluğunu söylenti doldurur. Müşteri ve tedarikçilere yapılan açıklama hukukla birlikte hazırlanmalı, doğrulanmamış bilgi paylaşılmamalıdır. Kolluk ve gerekli mercilere bildirim, hukuk ekibinin takvimine göre yapılır.
Sonrası
Kök neden raporu, kapatılan açık (MFA, yama, segmentasyon), yedekleme mimarisinin 3-2-1-1-0'a çekilmesi ve düzenli tatbikat. Tatbikat masabaşı olarak bile yapılsa, yetki ve sıralama sorunlarının çoğunu önceden ortaya çıkarır.
Yapılmaması gerekenler
- Şifrelenen sunucuyu hemen biçimlendirip yeniden kurmak: giriş noktası bulunamaz, aynı yoldan tekrar girilir.
- Yedekleme sunucusuna olay sürerken bağlanmak: saldırganın hâlâ ağda olduğu durumlarda yedekler de hedef olur.
- Antivirüs uyarısını tek başına "temizlendi" saymak: fidye yazılımı genellikle günler önce yerleşmiş bir erişimin sonucudur.
- Saldırganla pazarlığa BT ekibinin kendi başına girmesi: iletişim hukuk ve yönetimin kararıyla, uzman desteğiyle yürütülür.
- Kurtarma sırasında kullanıcıları eski parolalarla geri almak: kimlik bilgileri çalınmış kabul edilmelidir.
Kurtarma için önceden hazır olması gerekenler
Kriz anında aranan belgeler, kriz anında hazırlanamaz. Elinizin altında şunlar bulunmalıdır: güncel ağ ve sistem envanteri, kritik uygulamaların bağımlılık haritası, yedek kataloğu ve son test tarihleri, kurum dışında saklanan iletişim listesi, tedarikçi ve operatör destek numaraları, lisans ve sözleşme bilgileri. Bu dosyanın bir kopyası çevrimdışı olmalıdır; şifrelenen bir dosya sunucusunda duran müdahale planı, tam ihtiyaç duyulduğu anda okunamaz.
Sık sorulan sorular
Şifrelenen dosyalar çözülebilir mi?
Bazı ailelerin anahtarları kamuya açılmıştır ve ücretsiz araçlarla çözüm mümkün olabilir. Bu yüzden şifreli verileri hemen silmeyin; kopyasını saklayın.
Sigortam varsa önce kimi aramalıyım?
Poliçe genellikle bildirim ve onaylı hizmet sağlayıcı şartı içerir. İzolasyon adımlarını uygularken paralel olarak sigortacıyı bilgilendirin, aksi halde masraflar kapsam dışı kalabilir.
Yedekten dönüş ne kadar sürer?
Süreyi belirleyen şey yedek boyutu değil, geri yükleme hızının önceden test edilip edilmediğidir. Test edilmemiş bir yedek, ancak kriz anında gerçek süresini gösterir.
xCore, olay müdahale ve kurtarma hizmetini SLA müşterileri için 7/24 sunar; kriz öncesi rol ve önceliklendirme planını da aynı kapsamda hazırlar, yeni müşteriler için acil destek hattı mevcuttur.