
Windows Server lisanslaması, sunucu satın alırken en çok yanlış hesaplanan kalemdir: ya eksik lisans (denetimde ceza), ya fazla lisans (boşa bütçe). Kurallar aslında az; bu yazı hepsini tek sayfada topluyor. Not: lisans şartları Microsoft'un güncel ürün koşullarına tabidir; sipariş öncesi güncel belgeyi birlikte kontrol ederiz.
Çekirdek bazlı lisanslama: 16 taban, 2'li ek
- Lisans fiziksel çekirdek başınadır (sanal değil).
- Her fiziksel sunucu için en az 16 çekirdek, her işlemci için en az 8 çekirdek lisanslanır.
- Lisanslar 2 ve 16 çekirdeklik paketler halinde satılır. 24 çekirdekli tek işlemcili sunucu = 16'lık paket + 4× 2'lik paket.
- Sunucudaki tüm çekirdekler lisanslanır; kullanılmayan çekirdek diye bir şey yoktur.
Standard mı, Datacenter mı: sanal makine hakları
| Standard | Datacenter | |
|---|---|---|
| Sanal makine (OSE) hakkı | Tüm çekirdekler lisanslandığında 2 VM; 2 VM daha için çekirdekleri bir kez daha lisanslarsınız | Sınırsız VM |
| Hyper-V host | Yalnızca Hyper-V rolüyle çalışıyorsa ayrıca sayılmaz | Aynı |
| Ek özellikler | — | Storage Spaces Direct, Shielded VM, ağ sanallaştırma |
| Kırılma noktası | Aynı sunucuda yaklaşık 6–7 VM'den sonra Datacenter, üst üste Standard'dan daha ucuz olur | |
Fiziksel tek sunucu + 2 VM (ör. AD ve dosya) için Standard yeterlidir. Sanallaştırma ortamı büyüyecekse Datacenter'ı baştan düşünün; Hyper-V seçeneğini de bu lisans belirler.
CAL: kullanıcı mı, cihaz mı, RDS mi?
Sunucu lisansı sunucuyu çalıştırma hakkıdır; sunucuya erişen her kullanıcı ya da cihaz için ayrıca CAL (Client Access License) gerekir.
- User CAL: kişi başına; birden çok cihazdan bağlanan kullanıcılar için (yaygın seçim).
- Device CAL: cihaz başına; vardiyalı, ortak bilgisayar kullanan yerlerde (üretim, mağaza).
- RDS CAL: Uzak Masaüstü (terminal sunucu) kullananlar için, Windows CAL'a ek olarak.
- CAL sürümü sunucu sürümüne eşit ya da daha yeni olmalıdır (2022 CAL, 2025 sunucuya erişemez).
Katalog: CAL lisansları.
ROK, OEM, kutu ve hacim lisansı
| Tür | Özellik | Ne zaman |
|---|---|---|
| ROK (Reseller Option Kit — Dell/HPE) | Sunucu markasına kilitli, o donanımla birlikte satılır, en uygun fiyat | Yeni sunucu alımı |
| OEM / kutu | Markaya bağlı değil, ilk kurulduğu donanımda kalır | Mevcut sunucuya sonradan |
| Hacim lisansı (Open Value / CSP) | Taşınabilir, merkezi yönetim, Software Assurance seçeneği | Çok sunuculu, lisans taşıma ihtiyacı olan kurumlar |
ROK, sunucuyla birlikte alındığında bütçenin en verimli seçeneğidir; ancak sunucu değiştiğinde lisans o sunucuda kalır. Güncel ROK ve ek lisans paketleri: işletim sistemleri.
Örnek hesap: 2 sunucu, 4 VM, 60 kullanıcı
- Her sunucu 1× 16 çekirdek → sunucu başına 16 çekirdek Standard = 2 VM hakkı. Toplam 4 VM için iki sunucuda 2× Standard 16-core yeterli.
- Sanal makineler sunucular arasında taşınıyorsa (canlı göç/HA) her sunucu, üzerinde çalışabilecek en fazla VM sayısına göre lisanslanır: 4 VM'nin tümü bir sunucuya düşebiliyorsa her sunucu 2× Standard (ya da Datacenter).
- 60 kullanıcı → 60 User CAL (2025). RDS kullanan 20 kişi için ayrıca 20 RDS CAL.
Sık yapılan lisans hataları
- Sanal çekirdeğe göre hesaplamak: lisans fiziksel çekirdek içindir; 4 vCPU'lu VM için 4 çekirdek lisansı diye bir şey yoktur.
- Canlı göçü unutmak: VM'lerin taşınabildiği her host, üzerine düşebilecek en fazla VM sayısına göre lisanslanır; iki hostlu kümede "toplam 4 VM" değil, "her hostta 4 VM olabilir" mantığı geçerlidir.
- CAL'siz sunucu: dosya sunucusuna erişen her kullanıcı için CAL gerekir; "sadece paylaşım açtık" istisna değildir.
- RDS CAL'ı Windows CAL sanmak: Uzak Masaüstü kullanıcıları için her ikisi de gerekir.
- Eski sürüm CAL ile yeni sunucu: 2019 CAL, 2025 sunucuya erişim hakkı vermez.
- ROK lisansını başka sunucuya taşımaya çalışmak: ROK donanıma bağlıdır; taşınabilirlik gerekiyorsa hacim lisansı.
- Downgrade hakkını bilmemek: 2025 lisansıyla 2022 ya da 2019 kurulabilir; uygulamanız eski sürüm istiyorsa yeni lisans alıp eski sürümü kurmak doğru yoldur.
Lisans özetini teklifle birlikte tek sayfada veriyoruz: sunucu, çekirdek, sürüm, CAL türü ve adet. Denetimde bu sayfa yeterlidir.
Sık sorulan sorular
2022'den 2025'e geçmek zorunda mıyız?
Hayır; 2022 destek süresi boyunca kullanılır. Yeni sunucu alırken 2025 tercih edilir, downgrade hakkıyla 2022 kurulabilir.
Essentials kimin için?
25 kullanıcı / 50 cihaz sınırı olan, CAL gerektirmeyen tek sunuculu küçük işletmeler için; sanallaştırma hakkı sınırlıdır.
Microsoft denetimi olur mu?
Olur (SAM review). Lisans ve fatura kayıtlarını tek dosyada tutun; biz teklifle birlikte lisans özetini de veriyoruz.
Sunucu ve kullanıcı sayınızı yazın; eksiksiz ve fazlasız lisans listesini hazırlayalım. İşletim sistemi lisansları →