3-2-1 yedekleme kuralı ve Veeam ile değiştirilemez (immutable) yedek

Tolga H. · 28 Eylül 2026

3-2-1 yedekleme kuralı ve Veeam ile değiştirilemez (immutable) yedek

Fidye yazılımı saldırılarının çoğunda ilk hedef üretim sunucusu değil, yedeklerdir: yedek silinir ya da şifrelenir, sonra üretim vurulur. Yedeğiniz aynı ağda, aynı kimlik bilgileriyle erişilebilir bir dosya paylaşımında duruyorsa, saldırgan için sadece bir klasördür. Bu yazı, yedeklemeyi bir kutu işaretlemekten çıkarıp gerçekten geri dönebileceğiniz bir sisteme çevirmek için izlediğimiz yolu anlatıyor.

3-2-1-1-0: her rakamın gerekçesi

  • 3 kopya: üretim verisi + 2 yedek. Tek yedek, tek arıza noktasıdır.
  • 2 farklı ortam: disk + tape, ya da disk + nesne depolama. Aynı storage'daki iki kopya "iki ortam" sayılmaz.
  • 1 kopya dışarıda: başka lokasyon ya da bulut. Yangın, sel, hırsızlık için.
  • 1 kopya çevrimdışı ya da değiştirilemez: tape kasası ya da immutable depo. Fidye yazılımına karşı asıl savunma bu.
  • 0 hata: yedek doğrulaması ve düzenli geri dönüş testi. Test edilmemiş yedek, varsayımdır.

Immutable repository nasıl çalışır

Değiştirilemez (immutable) depo, yedek dosyalarının belirlenen süre boyunca — yönetici hesabıyla bile — silinmesini ve değiştirilmesini engeller. Veeam Backup & Replication'da iki yaygın yol vardır:

YöntemNasılNe zaman
Hardened Linux RepositoryLinux sunucuda immutable bayrağı; Veeam tek kullanımlık kimlikle bağlanır, SSH kapatılırYerinde, kendi donanımınızla (eski bir sunucu + büyük diskler yeterli)
Nesne depolama + Object LockS3 uyumlu depo (bulut ya da yerinde) üzerinde saklama kilidiDışarıda kopya ve uzun saklama için
Tape (LTO)Fiziksel olarak çevrimdışı kasetUzun arşiv, düzenleyici gereksinimler; bkz. tape ürünleri

Immutable süresini yedekleme zincirinizin uzunluğuna göre seçin: 7–14 gün tipik başlangıçtır. Süre boyunca kapasite geri kazanılmaz; disk planına bunu ekleyin.

RPO ve RTO: iş birimlerinin diliyle

RPO (kabul edilebilir veri kaybı) yedekleme sıklığını, RTO (kabul edilebilir kesinti) geri dönüş yöntemini belirler. Bunları BT değil iş birimleri söyler; BT bunu teknik plana çevirir.

SistemRPORTOYöntem
ERP veritabanı1 saat2 saatSaatlik artımlı yedek + replikasyon
Dosya sunucusu24 saat8 saatGünlük yedek, immutable depo
E-posta (Microsoft 365)24 saat24 saatVeeam Backup for Microsoft 365
Kamera kayıtları——Yedeklenmez, saklama süresi cihazda

Geri dönüş testi: yedekten daha önemli

Ayda bir, bir sanal makineyi izole ağda yedekten ayağa kaldırın ve uygulamaya giriş yapın. Veeam'in SureBackup özelliği bunu otomatikleştirir; yoksa elle 30 dakikalık bir prosedür yeterlidir. Testin sonucu yazılı raporlanır: hangi yedek, ne kadar sürede, hangi sorunla.

Lisans seçimi

Veeam artık ağırlıklı olarak iş yükü başına VUL (Veeam Universal License) ile lisanslanır: sanal makine, fiziksel sunucu ya da bulut örneği fark etmez, 10'lu paketler halinde. Eski soket bazlı lisanslar yenilenebilir ama yeni kurulumda VUL tercih edilir. Katalogdaki güncel seçenekler için yedekleme yazılımları kategorisine bakabilirsiniz.

Fidye yazılımı senaryosu: saat saat

Yedekleme tasarımının işe yarayıp yaramadığını en iyi, kötü günün provasını yaparak anlarsınız. Tipik bir olay ve doğru tasarımla akışı:

  1. Saat 03:00 — çalınan bir kimlik bilgisiyle giren saldırgan, önce yedekleme sunucusunu arar. Veeam sunucusu alan adına (domain) üye değilse ve depo immutable ise, yedeklere ulaşamaz.
  2. Saat 04:30 — dosya sunucusu ve ERP sanal makineleri şifrelenir. İzleme (yedek boyutunda ani değişim, CPU artışı) alarm üretir.
  3. Saat 08:00 — olay doğrulanır; etkilenen sistemler ağdan izole edilir. Panik anında yapılan en yaygın hata, temiz olduğu bilinmeyen yedekten hemen geri dönmektir.
  4. Saat 09:00 — Veeam'in izole "sandbox" ağında son 3 günün yedekleri taranır (Secure Restore), temiz nokta seçilir.
  5. Saat 10:00–14:00 — kritik sanal makineler Instant Recovery ile doğrudan yedek deposundan çalıştırılır; kullanıcılar çalışmaya döner, arka planda üretim storage'a taşıma sürer.
  6. Sonraki hafta — giriş noktası kapatılır (MFA, yama), olay raporu yazılır, immutable süresi ve test sıklığı gözden geçirilir.

Bu akışta RPO 24 saatten 1 saate, RTO günlerden saatlere iner; farkı yaratan donanım değil, yedeğin ayrı bir güven alanında olması ve geri dönüşün önceden denenmiş olmasıdır.

Sık sorulan sorular

Bulut kopyası şart mı?

"1 kopya dışarıda" için en pratik yol; ancak yerinde immutable depo + tape de kuralı karşılar. Bant genişliğiniz düşükse önce yerinde immutable, sonra bulut.

NAS'a yedek almak yeterli mi?

Tek başına hayır: NAS aynı ağda ve genellikle aynı kimlik bilgileriyle erişilebilir. Snapshot ve immutable özellikleri açılırsa "2. ortam" olabilir; NAS/SAN yazısında ayrıntı var.

Tape hâlâ mantıklı mı?

Uzun saklama ve gerçek çevrimdışı kopya için hâlâ en ucuz yöntem. Günlük operasyon için disk, arşiv için tape.

Mevcut yedekleme yapınızı 30 dakikada değerlendirelim: kopya sayısı, immutable durumu, son test tarihi. Yedekleme ve Felaket Kurtarma →

Veeam lisansı, kurulumu ya da 7/24 desteği mi gerekiyor? Veeam Partner olarak lisans, kurulum ve uzak kopya hizmetini tek elden veriyoruz: Veeam lisans ve kurulum sayfamızı inceleyin.

yedeklemeveeamfidye yazılımıfelaket kurtarma